Open Monumentendag 2019

Zondag 8 september 2019: Open Monumentendag - Van Schoonbeke & Belpaire in het Leikwartier

De uitvalsbasis voor deze OMD is het Torenhof. Dit oudste restant van de voor het Leikwartier zo karakteristieke hoven van plaisantie, gaat terug tot de 17de eeuw en werd in 1969-1976 door protestacties van Werkgroep De Lei van de sloop gered en beschermd. Die vrijwaring bleef beperkt tot het poortgebouw en de Annonentoren, genoemd naar de oorspronkelijke Italiaanse bewoners. De oostelijke vleugel is een jammerlijke nieuwbouw uit de jaren tachtig.

Doorlopend krijgt u uitleg over de site. Er loopt een beeldpresentatie over het ontstaan en de groei van deze residentiële wijk, van bij haar creatie door Van Schoonbeke (1847) tot de tijd van Marie-Elisabeth Belpaire. Zij werd in 1853 in het Torenhof geboren, in een vooraanstaande, gefortuneerde familie, waartoe ook grootvader Theodoor of tante Constance Teichmann behoorden. De eerste was provinciegouverneur, de tweede ondernemend weldoenster. Ze verbleven verderop in buitengoed de Bakkerstoren, inmiddels gedecimeerd tot ‘domein Hertoghe’. Belpaire maakte de overgang mee van de Lei als stadsbuitenij tot geïntegreerd en verdicht stadskwartier. Als romantisch chroniqueur legde ze de schoonheid vast: “Wat (…) een verrukkelijk panorama (..): de hele Lei één witte en roze bloei. Immers heel dat kwartier betond uit lusthoven, boeren- en hovenierswoningen. Overal dreven en lanen, geen bestrating”.

Schuif op OMD aan onze tuintafel in de voormalige lusthof aan: met een knipoog naar de feestelijke dis waar de Belpaires le tout Anvers ontvingen!

Tijdens de begeleide wandelingen blijven we niet in de Grote of Lange Lei; we nemen u op sleeptouw door publieke groenruimten én privé binnengebieden. We traceren aloude zomerverblijven van de Antwerpse happy few: de hoven Havenith, Leysen, Elzen, Key. Ter Beke, Emmaüs, de Bergeyck, de Backer. We sporen naar 19de-eeuwse relicten in het parochieschooltje van de Fransenplaats en in het Emmaüsinstituut. We brengen panden, schenkingen en verkavelingen in kaart van de familie Belpaire, die een eigen stempel drukte op het sociale en culturele leven hier in de wijk. Ook de zorginstellingen waren typisch: te danken aan de filantropisch ingestelde rijkelui die hier woonden. En zo betreden we, als slagroom op de taart, de hotels Müller en Le Grelle … riante getuigen in beaux-artsstijl van de 19de-eeuwse grandeur van de Lei, waaraan bankiers en bedrijfsleiders, magistraten en renteniers, kunstenaars en schrijvers zich zo graag spiegelden, Gilbert Van Schoonbekes 17de-eeuwse exclusieve ideaal indachtig.

Praktisch - Tussen 10.00 en 18.00 uur bent u welkom in het - normaal niet publiek toegankelijke - Torenhof. Doorlopend kan u de powerpoint bekijken en de Annonentoren vanuit de tuin bewonderen. We geven kort toelichting bij de site en de relatie met Van Schoonbeke en Belpaire. In de geest van de riante buitenverblijven, kan u aanschuiven aan onze lange en mooie tuintafel. In de voormiddag is er taart en koffie, vanaf 14.30 uur in de namiddag high tea! Bij regenweer bieden we het lekkers binnen aan).

Wil u mee op de wandeling, dan moet u inschrijven. Dat doe u niet via ons, maar via OMD zelf. Ondertussen zijn alle zeven wandelingen volgeboekt. Omwille van de interieurbezoeken kunnen we geen extra deelnemers toestaan. Deze wandelingen starten om 10.00/11.00/12.00/13.00/14.00/15.00/16.00 uur. Ze duren ongeveer 115 minuten. 

Fotoverslag hieronder: tuintafel met high tea - foto's Gino Dobbelaer

Zondag 9 september 2018: Open Monumentendag- Stynen en omgeving vanuit de pastorie van Bourla. Dit moment is afgelopen.

De uitvalsbasis voor deze Open Monumentendag was de pastorie op Markgravelei 95. De St.-Laurentiuspastorie stamt uit 1824/1825 en is gebouwd naar een ontwerp van Pierre Bourla, U waarschijnlijk wel bekend van de Bourlaschouwburg. Tijdens de Open Monumentendag van 2018  heeft het kerkbestuur van de St.-Laurentiusparochie in samenwerking met werkgroep De Lei de pastorie opengesteld voor het publiek. Op deze dag stond de modernistische architectuur van de Antwerpse architect Léon Stynen centraal. De pastorie van Bourla kan uiteraard bezwaarlijk modernistisch genoemd worden, maar binnen was een kleine expositie georganiseerd over het werk van Stynen, Van Steenbergen en Smekens, alle drie modernistische architecten die hun eerste stapjes op het architectenpad hebben gezet in het Leikwartier. De pastorie diende tevens als uitvalsbasis voor een vijftal Stynen-Van Steenbergen-Smekens wandelingen door de buurt, gegidst door bestuursleden van werkgroep De Lei. En in de tuin was het heerlijk verpozen! Hieronder wat impressies.